Ανοικτό γράμμα - Της Βίκυς Καραφουλίδου*

Αγαπημένε μου σύντροφε,

Έχουμε περιέλθει σε μία κατάσταση φοβερή. Τα πάντα έχουν πλέον παραλύσει, ενώ ανατρέπονται οριστικά οι κανονικότητες της καθημερινής μας ζωής. Η θλίψη και η αγωνία μοιάζουν να ξυπνάνε μαζί μας κάθε πρωί, καθώς παρατεταμένα ζούμε σ’ ένα «εκτάκτου ανάγκης» σκοτάδι, σε μία πορεία οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά αδιέξοδη.

Η δημόσια σφαίρα συνδέεται ξανά με την ιδιωτική, ύστερα από αρκετές δεκαετίες απόσυρσης των σωμάτων από τα πάθη της πολιτικής. Όμως η σύνδεση αυτή είναι στις μέρες μας στρεβλή, αφύσικη, οδυνηρή. Γεννιέται τυφλή, μέσα από το τραύμα της χρεωκοπίας, σε συνθήκες πανικού, δίχως να ξέρουμε πού οδηγεί.

Περπατάω και νιώθω γύρω μου βουβή την οργή να βράζει. Μιλάω με φίλους, με βεβαιώνουν πως το νιώθουν κι αυτοί. Πώς και πού θα ξεσπάσει; Στεκόμαστε ανίδεοι, μετέωροι μπροστά στο πρωτοφανές. Σε μια μακρά, κουραστική αναμονή πραγμάτων που πιθανότατα δεν θα μπορέσουμε τελικά να ελέγξουμε.

Η κρίση δεν χτυπά τα μεσαία στρώματα ομοιόμορφα, γεγονός καταλυτικό για τις κοινωνικές συμπεριφορές που δημιουργεί. Ορισμένοι αντέχουν ακόμα. Σ’ αυτούς πρωτίστως αναζητά τους σιωπηρούς συμμάχους της η κυβέρνηση απειλώντας με ελληνικά αργεντινάντζο, χαμένες καταθέσεις και τανκς. Εδώ πραγματικά λειτουργούν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και οι μύθοι που το επενδύουν.

Για να σωθεί η «πατρίδα», όσοι δηλαδή πιστεύουν πως θα επιβιώσουν μέσα στον βίαιο ανασχηματισμό του ελληνικού καπιταλισμού, κάποιοι θα βρεθούν φτωχοί, άνεργοι και έφεδροι. Χωρίς συνείδηση δημιουργείται «συναινετικά» ένα κοινωνικό σώμα αναπληρωματικό στον πάγκο, μία κοινωνία μισή που θα ζει στη σκιά της άλλης μισής.

Φοβάμαι πως πρόκειται για την απαρχή ενός διχασμού που κόβει τη μεσαία τάξη στα δύο απειλώντας τη σταθερότητα της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας, ανοίγοντας τον δρόμο στον ανορθολογισμό και στον νεοφιλελεύθερο ρατσισμό της «αξιοκρατίας των ικανών».

Αυτού του τύπου η ελπίδα προσωπικής «επιβίωσης» αποτελεί ασφαλώς μία ακόμα συλλογική παραίσθηση. Μια αυταπάτη από αυτές που στήριξαν πάντοτε τις πιο επικίνδυνες και αυταρχικές εξουσίες: η προσαρμογή ως αγώνας ένταξης στα νέα κυρίαρχα οικονομικά, πολιτικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Η σιωπή, η αδράνεια, η συγκατάθεση προκύπτουν από την ασαφή αισιοδοξία της προσωπικής εξαίρεσης: «εμένα Αυτό δεν θα με αγγίξει». Όμως Αυτό δεν σταματά ποτέ. Μόνο καθυστερεί και αναβάλλει, για να δημιουργήσει στο τέλος θλιβερές διαβαθμίσεις στην κόλαση των ηττημένων.

Η δική μας θέση είναι δεινή, αν και όχι εξίσου με εκείνη των ατάλαντων, ανεπαρκών και μικρών ανθρώπων που μας κυβερνούν σπέρνοντας παντού το ψέμα και το μίσος. Η απαξίωση που επέφερε στις λέξεις μας ο υπαρκτός σοσιαλισμός δεν μας επιτρέπει να διεκδικήσουμε τις συνειδήσεις. Η εποχή μας δεν έχει εκείνον τον ανοικτό, γενναιόδωρο ορίζοντα της μεγάλης, δημοκρατικής και κοινωνικής, προσδοκίας που άλλοτε κατέστησε δυνατές τις επαναστάσεις.

Και η δυσκολία μας είναι καθολική. Ως αριστερά, δεν έχουμε ισχυρά ερείσματα πουθενά στην Ευρώπη. Σ’ αυτήν την Ευρώπη την κοντόφθαλμη, την πολιτικά ανύπαρκτη, τη θεραπαινίδα του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, την έτοιμη να εγκαταλείψει την «αποικία των τιμωρημένων», μόλις βεβαιωθεί πως μπορεί να ελέγξει τους κλυδωνισμούς της απόσχισης αποφεύγοντας τη διάχυση των συνεπειών.

Η κλίμακα του παιχνιδιού είναι τεράστια. Όσοι προσπαθούν -τη στιγμή που οι αναδυόμενες οικονομίες ανασυντάσσουν το παγκόσμιο σύστημα- να μας πείσουν πως το όλο ζήτημα είναι η ελληνική «ιδιαιτερότητα», αυτοί απλώς προσφέρουν εύπεπτα ιδεολογικά προσχήματα στη συλλογική υποταγή.

Εδώ λοιπόν που φτάσαμε, ίσως δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να μιλήσουμε ειλικρινά, σκληρά. Δεν αρκεί πια να παρηγορούμαστε μέσα στην αυτάρκεια των στρογγυλών αναλύσεών μας. Γιατί δεν πείθει καμία φωνή που καταδικάζει, χωρίς να ξεκαθαρίζει πως δεν υπόσχεται επιστροφή στα χρόνια της ευδαιμονίας.

Ας αποδεχτούμε το ρίσκο. Η γλώσσα μας δεν μπορεί πια να είναι η γλώσσα του συνδικαλιστικού και πολιτικού παρελθόντος μας. Αλλά ένα καινούργιο κοινωνικό συμβόλαιο αντίπαλο στον οικονομικό ολοκληρωτισμό· αν θέλουμε όντως να αποδείξουμε πως Αυτό που σήμερα συμβαίνει θα πρέπει στο μέλλον να φοβάται εκείνες τις κοινωνίες, τις οποίες ανάλγητα καταστρέφει για να τραφεί.

Σε χαιρετώ,

Β. Κ.

___________

*Η Β. Καραφουλίδου είναι ιστορικός

ΑΥΓΗ