Γιατί δεν τα βρίσκουν Γερμανία και Ελλάδα

Στις 20 Φεβρουαρίου, το «Γιούρογκρουπ» - οι υπουργοί Οικονομικών των 19 χωρών του ευρώ – θα συναντηθεί στις Βρυξέλλες για Τρίτη φορά μέσα σε δέκα ημέρες για να προσπαθήσει να βρει μια λύση στην κρίση της Ελλάδας.

Η ατμόσφαιρα είναι αποπνικτική: στις 19 Φεβρουαρίου η Γερμανία ανεπάντεχα απέρριψε πρόταση της Ελλάδας για παράταση του δεύτερου προγράμματος διάσωσής της, το οποίο λήγει στις 28 Φεβρουαρίου, μόλις λίγες ώρες αφού η πρόταση έγινε. Και μόλις λίγους μήνες νωρίτερα η Ελλάδα έδειχνε να οδεύει προς την ίαση. Ύστερα από έξι χρόνια ύφεσης, οι οικονομία φαινόταν να ξεκινά να αναπτύσσεται και η ανεργία να ξεκινά μιαν καθοδική πορεία. Η κυβέρνηση ετοιμαζόταν να ολοκληρώσει την τελική φάση του δεύτερου προγράμματός της. Τι πήγε στραβά;

Με μία λέξη, η πολιτική. Ύστερα από έναν λανθασμένο υπολογισμό από τον Αντώνη Σαμαρά, τον προηγούμενο πρωθυπουργό, η χώρα οδηγήθηκε σε έκτακτες εκλογές στις 25 Ιανουαρίου. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα αριστερό κόμμα κατηγορηματικά εναντίον της λιτότητας που υπήρξε προϋπόθεση των διασώσεων, κέρδισε στις εκλογές και συνεργάστηκε με μια μικρή ομάδα ακροδεξιών εθνικιστών. Πολλοί από τους εταίρους της Ελλάδας στην ευρωζώνη υπέθεσαν απερίσκεπτα πως λαμβάνοντας την εξουσία ο Αλέξης Τσίπρας, ο νέος πρωθυπουργός, θα πραγματοποιούσε την επονομαζόμενη κωλοτούμπα, αντιστρέφοντας τις προεκλογικές του δεσμεύσεις. Αντ’ αυτού, εκείνος και ο υπουργός Οικονομικών του Γιάνης Βαρουφάκης, άρχισαν να προτείνουν εξωτικούς τρόπους αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους και να αρνούνται τις αιτήσεις για παράταση της διάσωσης.

Συνάντησαν μία ευρωζώνη ασυνήθιστα ενωμένη εναντίον τους. Ακόμη και χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία, που θα μπορούσαν υπό άλλες συνθήκες να δουν θετικά το μήνυμα του κ. Τσίπρα ενάντια στη λιτότητα, απέρριψαν τις περικοπές των χρεών, αν μη τι άλλο επειδή θα έχαναν οι ίδιοι. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έκοψε την κύρια γραμμή στήριξής της προς τις ελληνικές τράπεζες. Οι γερμανοί έχουν υιοθετήσει μια ιδιαίτερα σκληρή στάση: δε θέλουν να υποχωρήσουν στις απαιτήσεις της Ελλάδας, ενώ φοβούνται επίσης άλλα λαϊκιστικά κόμματα σαν τον ΣΥΡΙΖΑ στην περιφέρεια της ευρωζώνης, όπως στην Ισπανία. Επιπλέον, λένε πολλοί αξιωματούχοι, η ευρωζώνη βρίσκεται σε πολύ καλύτερη κατάσταση για να μπορέσει να αντέξει μιαν αποχώρηση της Ελλάδας απ’ ότι ήταν την προηγούμενη φορά που υπήρξε αυτή η πιθανότητα. Αυτό τους ενισχύει στις διαπραγματεύσεις.

Κανείς δε θέλει ένα, όπως αποκαλείται, "Grexit". Ωστόσο, γίνεται συνεχώς δυσκολότερο να βρεθούν οι παράμετροι μιας πιθανής συμφωνίας. Η Ελλάδα ζητά άδεια να εκδώσει βραχυπρόθεσμα έντοκα γραμμάτια για να λύσει τις άμεσες οικονομικές δυσκολίες της. Όμως η ΕΚΤ δε φαίνεται πρόθυμη να το επιτρέψει εάν η Ελλάδα εγκαταλείψει το πρόγραμμα διάσωσης. Ούτε θα αποδώσει τα κέρδη των 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ από προηγούμενο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων. Από την πλευρά τους, οι έλληνες έχουν υπονοήσει πως μπορεί να δεχτούν μία νέα διάσωση σε διάστημα μερικών μηνών, ίσως με άλλη ονομασία και με τη διαχείριση διαφορετικής ομάδας θεσμών από τη μισητή «τρόικα» (Ευρωπαϊκή Κομισιόν, ΕΚΤ και ΔΝΤ). Όμως χωρίς δέσμευση από την Ελλάδα να εμβαθύνει τις δομικές μεταρρυθμίσεις, αυτό δε θα γίνει δεκτό στην Ευρώπη. Είναι αμφίβολο πως το Γιούρογκρουπ θα εξελιχθεί ήρεμα, και ο χρόνος εξαντλείται.

Σοφοκλέους 10