Γιατί φτάσαμε ως εδώ - του Κώστα Μαυρίδη

(Εφ. «Φιλελεύθερος», Σαββάτο 7.8.2010)

Ο σύμβουλος του Προέδρου στο κυπριακό Τ. Τσιελεπής αρθρογραφώντας πρόσφατα για την απόφαση του ΕΔΑΔ για την Βοσνία-Ερζεγοβίνη, έδωσε την δική του ερμηνεία γύρω από την εκ περιτροπής προεδρία και το ευρωπαϊκό δίκαιο. Με γνωστή την προσωπική στήριξη του στην εκ περιτροπής προεδρία –όπως άλλωστε καταγράφεται στα απόρρητα έγγραφα «Ντάουνερ» που ουδέποτε διαψεύστηκαν αλλά επιβεβαιώθηκαν ως αυθεντικά-, ο Τ. Τσιελεπής φέρεται επιπλέον ως ο κύριος εμπνευστής της πρότασης στις διαπραγματεύσεις. Σχετικό έγγραφο τον φέρει να επιχειρηματολογεί υπέρ της εκ περιτροπής προεδρίας και της σταθμισμένης ψήφου ενώπιον του έκπληκτου Ταλάτ. Με βάση λοιπόν την «σταδιοδρομία» του στο κυπριακό, η ερμηνεία που προσέδωσε στην απόφαση του ΕΔΑΔ δεν αποτελεί έκπληξη. Έκπληξη θα ήταν εάν προσέδιδε ερμηνεία διαφορετική από εκείνην που εξέφρασε. Ωστόσο, το άρθρο του Τ. Τσιελεπή δίνει αφορμή να επαναφέρουμε στο προσκήνιο ένα ζήτημα πολύ πιο σημαντικό από την ερμηνεία της εν λόγω Δικαστικής απόφασης. Ζήτημα με τεράστια και καθοριστική σημασία για το κυπριακό αφού άπτεται της νομικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας, για το οποίο όμως επικρατεί σιωπή.

Στα γεγονότα του 1963-64, η Τουρκία επιδίωξε να οδηγήσει το Κυπριακό κράτος στην διάλυση με αποχώρηση των Τ/κ από όργανα και θεσμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας και με την δημιουργία Τουρκικών θυλάκων. Από τότε, ο Ντενκτάς προέβαλε το επιχείρημα ότι, εφόσον η Κυπριακή Δημοκρατία υπήρξε συνεταιρισμός, η αποχώρηση ενός εταίρου (δηλ. της Τ/κ κοινότητας) εξυπακούει αυτόματα την διάλυση του όλου συνεταιρισμού (δηλ. της Κυπριακής Δημοκρατίας). Την τουρκική επιχειρηματολογία ΕΝΤΑΦΙΑΣΕ το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας 186 του 1964 με το οποίο αναγνωρίστηκε η Κυβέρνηση Μακαρίου (χωρίς την συμμετοχή των Τ/κ) ως συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Έκτοτε, αμέτρητες συνομωσίες, παράνομες και βίαιες ενέργειες, πραξικόπημα, εισβολή διενεργήθηκαν μέχρι το 1974 κι άλλα τόσα μετά (ψευδοκράτος, εποικισμός, σχέδιο Ανάν κ.ά.) με στόχο την αποαναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, ουδέποτε κατάφερε η Τουρκία να πλήξει διεθνώς την νομική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρά την  συνεχή Τουρκική «ναρκοθεσία» στην βάση πάντα της ντεκτασικής επιχειρηματολογίας περί διάλυσης του συνεταιρισμού.

Το 2008 προέκυψε νεκρανάσταση … της τουρκικής επιχειρηματολογίας στο Κοινό Ανακοινωθέν Χριστόφια-Ταλάτ της 23ης Μαίου του 2008  (στη βάση του διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις σήμερα) με αναφορά σε λύση που θα αποτελεί «νέο συνεταιρισμό». Φυσικά, για να προκύψει «νέος» σημαίνει προϋπήρξε άλλος συνεταιρισμός, όπως ήταν η πάγια τουρκική θέση. Το Κοινό Ανακοινωθέν προσδιορίζει επίσης ότι ο «νέος συνεταιρισμός»» θα προκύψει με ισοτιμία των δύο συνιστώντων states, ορολογία που παραπέμπει κατευθείαν στο περιεχόμενο του σχεδίου Ανάν. Τις αντιδράσεις ενάντια στο Ανακοινωθέν και τον τεράστιο κίνδυνο επειδή επαναφέρει την πάγια τουρκική θέση που πλήττει την υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Προεδρικό τις θεώρησε παραδοξότητες! Ειδικά ο Τ. Τσιελεπής, στις 26 Μαΐου 2008, αξιολογούσε το Ανακοινωθέν ως «βελτίωση της 8ης Ιουλίου» και για τα  περί συνεταιρισμού έκρινε ότι  «έχει μόνο το περιεχόμενο που του προσδίδει η κάθε πλευρά»! Στην πρώτη ευκαιρία, δύο μήνες αργότερα (Ιούνιο 2008), η Τουρκία (με ΗΠΑ-Αγγλία) επιχείρησε να «τσιμεντώσει» το Ανακοινωθέν σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά, όπως ομολόγησε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος η Κυπριακή Δημοκρατία αντέδρασε και με την βοήθεια συμμάχων κατάφερε να το αποτρέψει επειδή θα επέτρεπε αυθαίρετες (τουρκικές) ερμηνείες. Από τα πιο πάνω συνάγεται κάτι απλό: Δεν μπορεί να είναι ταυτοχρόνως σωστοί ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος και ο Τ. Τσιελεπής!

Τελικά, Ιούνιο του 2010, το Συμβούλιο Ασφαλείας με το ψήφισμα 1930 υιοθέτησε το Κοινό Ανακοινωθέν. Η ζωή συνεχίζεται, το κυπριακό χαντακώνεται, όλοι είναι στην θέση τους και ο Τ. Τσιελεπής αρθρογραφεί για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τονίζει ότι «πρέπει να προβληματιστούμε πως και γιατί φτάσαμε ως εδώ». Το θέμα δεν είναι προσωπικό, αλλά με τέτοια διαπραγμάτευση, είμαστε χαμένοι.

Κώστας Μαυρίδης mavrides@ucy.ac.cy