Γιατί και οι φτωχοί στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία – του Αστέρη Χουλιάρα – News Time
Μια ευρύτατα διαδεδομένη αντίληψη είναι ότι μόνον οι πλούσιοι στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία ενώ τα παιδιά των φτωχών πηγαίνουν στα δημόσια. Ωστόσο η αλήθεια είναι τελείως διαφορετική. Στην πραγματικότητα – και μάλιστα στις φτωχότερες χώρες του κόσμου όπου κατοικεί η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού της γης – ένας τεράστιος αριθμός μικρών ιδιωτικών σχολείων με συνήθως υποτυπώδεις εγκαταστάσεις αλλά καλούς δασκάλους εκπαιδεύουν, έναντι πολύ μικρών διδάκτρων, τα παιδιά των φτωχών. Πρόκειται για το απόλυτο παράδοξο!
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι σε πολλές χώρες (όπως η Κίνα) αρνούνται να παραδεχθούν ακόμη και την ύπαρξή τους. Μια πρόσφατη όμως μελέτη που βασίζεται σε μια εκτεταμένη έρευνα σε πολλές χώρες του Τρίτου Κόσμου (Ινδία, Κένυα και Νιγηρία) αποδεικνύει ότι πολλοί φτωχοί σ’ ολόκληρο το λιγότερο αναπτυγμένο κόσμο προτιμούν την ιδιωτική εκπαίδευση.
Αρκετοί, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, υποχρεώνονται να πληρώσουν τα μικρά δίδακτρα των ιδιωτικών σχολείων γιατί απλούστατα τα δημόσια σχολεία βρίσκονται πολύ μακριά από την κατοικία τους. Αλλά για τους περισσότερους φτωχούς γονείς τα κίνητρα επιλογής της ιδιωτικής εκπαίδευσης δεν είναι γεωγραφικά. Αντίθετα βασίζονται στην – ορθή – αντίληψη ότι τα ιδιωτικά σχολεία είναι καλύτερα από τα δημόσια. Κι αυτό, παρά το ότι οι εγκαταστάσεις και οι φυσικές υποδομές των τελευταίων είναι συχνά ανώτερες. Όπως το θέτει μια φτωχή μητέρα από τη Γκάνα: «Γιατί να έχει κανείς τόσο ωραία κτίρια αν δεν μαθαίνει τίποτε;».
O καθηγητής James Tooley πέρασε πολλά χρόνια μελετώντας τα ιδιωτικά σχολεία στον Τρίτο Κόσμο. Τα στοιχεία που παραθέτει στο βιβλίο “The beautiful tree: A Personal Journey into how the world’s poorest people are educating themselves” (2009) είναι συγκλονιστικά. Κατά μέσο όρο, σημειώνει, έχουν λιγότερους μαθητές ανά τάξη σε σχέση με τα δημόσια. Και οι μαθητές τους τα καταφέρνουν πολύ καλύτερα στις εξετάσεις και τα διάφορα τεστ από τους μαθητές των δημοσίων. Κι όλα αυτά με μικρότερο κόστος ανά μαθητή! Σύμφωνα με τον Tooley η εξήγηση αυτής της εντυπωσιακής επιτυχίας τους βρίσκεται στα δίδακτρα: εφόσον πληρώνουν οι γονείς κι όχι ένα μακρινό και «απρόσωπο» κράτος, το σχολείο ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις τους για την παροχή καλύτερης ποιότητας εκπαίδευσης. Οι δάσκαλοι των ιδιωτικών ελέγχονται και αξιολογούνται τόσο από τους γονείς των μαθητών όσο κι από τους ιδιοκτήτες τους. Οι τελευταίοι ξέρουν άλλωστε πολύ καλά ότι αν παραμελήσουν το σχολείο, η αγορά θα τους τιμωρήσει. Οι ειδικοί στην ανάπτυξη, συμπεραίνει ο Tooley, κάνουν ένα τεράστιο λάθος όταν θεωρούν ότι η μοναδική λύση για την καταπολέμηση της φτώχειας είναι οι επενδύσεις στη δημόσια εκπαίδευση. Αντίθετα η έμφαση πρέπει να δοθεί στη στήριξη της ιδιωτικής ! Σήμερα ο βρετανός καθηγητής ζει στο Hyderabad της Ινδίας όπου διευθύνει ένα ίδρυμα με πόρους 100 εκατομμυρίων δολαρίων (που προέρχονται από εισφορές πλουσίων δωρητών από τις ΗΠΑ) το οποίο έχει σκοπό να προωθήσει την ιδιωτική εκπαίδευση στις φτωχές χώρες!
Περιέργως στην Ελλάδα μας λείπουν αντίστοιχες μελέτες για την ιδιωτική εκπαίδευση. Όχι βέβαια για τα ακριβά ιδιωτικά σχολεία του Ψυχικού και της Γλυφάδας τα οποία προσελκύουν κυρίως τα παιδιά των πλουσίων. Αλλά για τη λεγόμενη «παραπαιδεία», δηλαδή τα ιδιωτικά φροντιστήρια της γειτονιάς που διδάσκουν στα παιδιά των μικρομεσαίων φυσική, μαθηματικά και ξένες γλώσσες. Πόσο αποτελεσματικά είναι ; Είναι σαφές ότι για να τα προτιμούν οι γονείς παρέχουν υπηρεσίες ανώτερες από το δημόσιο σχολείο. Αλλά μας λείπουν τα εμπειρικά δεδομένα. Πόσο μεγάλες είναι οι τάξεις τους ; Ποιο είναι το κόστος ανά μαθητή ; Υποθέτω με μια πρόχειρη έρευνα ότι το μέσο κόστος ανά μάθημα είναι πολύ χαμηλότερο από το αντίστοιχο για το δημόσιο σχολείο. Ίσως σε τελευταία ανάλυση το θαύμα της ιδιωτικής εκπαίδευσης που περιγράφει ο Tooley δεν περιορίζεται στον Τρίτο Κόσμο. Αντίθετα, βρίσκεται κάτω από το παράθυρό μας.