Τα…. Χριστούγεννα του… Καβάφη – Του Χρυσόστομου Τσιρίδη
Το θέμα μου ΑΛΛΩΣΤΕ δεν είναι «πόσο… πίστευε στον Χριστιανισμό ο Καβάφης».
Στο ερώτημα, αρχετυπικό έτσι κι αλλιώς, «τι είναι ο Θεός, τί μη Θεός και τί το ανάμεσό τους» (Σεφέρης), ο Καβάφης αποφεύγει την ανούσια θεωρητικολογία.
«Απαντάει» (;) με την συνήθη πετυχημένη δομή των ποιημάτων του:
Ποιητική «ιστορικότητα» και «βιωματικός συγχρονισμός» (= μέθεξη)
Ως εάν ο Καβάφης να “συνομιλεί” σε… πραγματικό χρόνο, με τον εκάστοτε αναγνώστη του.
Έρχονται πάντοτ” οι θεοί. Θα καταιβούνε
από τες μ η χ α ν έ ς των (1), και τους μεν θα σώσουν,
τους δε βίαια, ξαφνικά θα τους σηκώσουν
από την μέση.
και σαν φέρουνε μ ι ά τ ά ξ ι
θ” α π ο σ υ ρ θ ο ύ ν.
Κ’ έπειτ” αυτός τούτο θα πράξη,
τούτο εκείνος. και με τον καιρόν οι άλλοι
τα ιδικά των.
Και θ” α ρ χ ί σ ο υ μ ε πάλι».
Αυτή η… μηχανιστική αντίληψη περί θεού (στην ουσία, η… ουσία
της ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ αντίληψης) περί
ε π α ν α λ α μ β α ν ό μ ε ν η ς…. διαρκούς επεμβατικής
ΤΑΞΗΣ,
φαίνεται να μην αρέσει στον Αλεξανδρινό ποιητή.
Αλλά το επόμενο εκπλήσσει:
«ΣΥΜΕΩΝ»
και τί μ ι κ ρ ό τ η τ ε ς ! (2)
και στέκει εκστατικός, α δ υ ν α τ ώ ν τ α ς (;) να «εννοήσει» την
δ υ ν α τ ό τ η τ α του απίθανου, ( σύμφωνα με το Αριστοτελικό
χιαστί: Πιθανό- Αδύνατο, Δυνατό- Απίθανο).
χειμώνα, καλοκαίρι, νύχτα, μέρα, τριάντα πέντε
χρόνια…. φαντάσου το… ανέβηκεν ο Συμεών στον στύλο
κ” έ κ τ ο τ ε μένει αυτού ε μ π ρ ό ς εις τον Θεό….»
Προχωράει έτσι ακόμη περισσότερο:
Ο Καβάφης παρότι «μη όντας Χριστιανός» και αδιαμφισβήτητα Ελληνολάτρης,
θα… «θ υ σ ι ά σ ε ι» ένα από τα πλέον «δυνατά» του ποιήματα,
για να ε γ κ ι β ω τ ί σ ε ι κηρύγματα ανθρωπισμού, αξιοπρέπειας και αλληλεγγύης,
που ΚΑΤΙ…. θυμίζουν. Κάπου ΑΛΛΟΥ αποβλέπουν.
(Σε επόμενο σύντομο σημείωμα θα δούμε τα κοινά σημεία ανάμεσα στις “Θερμοπύλες”
και στις “Ιθάκες”)
«ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ»
αλλά με λύπη κιόλας κ” ευσπλαχνία.
είναι πτωχοί, πάλ” εις μικρόν γενναίοι,
Ενδεικτικά, μία μόνο συσχέτιση:
«Πάντοτε την α λ ή θ ε ι α ν ομιλούντες….»
«Ουαί υμίν Γραμματείς και Φαρισαίοι υ π ο κ ρ ι τ α ί…»
φυσικά στον θεατρικό όρο «από μηχανής θεός»….!
Μεγάλο όνομα Ελληνολάτρη, παγανιστή.
Η σκοπιμότητα όμως αφορά και κάτι ενδιαφέρον: Ο παγανιστής Λιβάνιος
υπήρξε δάσκαλος του Χρυσοστόμου (!) και του Βασλείου (!).
κάπως ανέλπιστη από έναν Καβάφη: «Τί μικρότητες»…
Τελικά είρων, ειλικρινής ή απλά αδιάφορος περί τα εκκλησιαστικά ο Καβάφης;
γι΄αυτό και απέφυγα την υπογράμμιση.
Συγγραφέας:
Χρήστος Αλεξάνδρου
και σαν τον βασιλέα κυρ Μανουήλ τελειώνουν
ντυμένοι μες την πίστη των σεμνότατα.
Δεν είν’έξις, αλλ’ ένστικτον.
Ότε διά παντός κλεισθή το βλέμμα εις την πλάσιν
Ευαγγελίου του Χριστού – ζωής αδιασπάστου.
με των θυμιαμάτων της τες ευωδίες,
με τες λειτουργικές φωνές και συμφωνίες,
τες μεγαλοπρεπείς των ιερέων παρουσίες
και κάθε των κινήσεως τον σοβαρό ρυθμό –
στον ένδοξο μας Βυζαντινισμό.
Και… άλλα πολλά αποσπάσματα, που μπορεί κανείς να δει στο άρθρο,
καθώς και ενδιαφέρουσες βιβλιογραφικές παραπομπές.
Εν κατακλείδι:
Πόσο εύκολο είναι να αποφανθεί κάποιος για την “θρησκευτικότητα” του μεγάλου Αλεξανδρινού;
Χρυσόστομος Τσιρίδης.
(chrisblog.gr)