Από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στο Γκουαντάναμο - Ταξίδι στη Μαντζουρία - Η αναζήτηση για το Άγιο Δισκοπότηρο του ελέγχου της ανθρώπινης συμπεριφοράς - ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

25/5/2009

Έρευνα: Δημοσθένης Γκαβέας

«Νόμιζα πως το κεφάλι μου εγκατέλειπε το σώμα μου.  Άρχισα να κλαίω και να ουρλιάζω... Και όμως ήταν σαν να ονειρευόμουν». Προφανώς οι νοσοκόμες που συνόδευαν τον Σάνγκο, τον Αγιούμπ και δεκάδες άλλους απελαθέντες από την Αμερική  στις εξωτικές πατρίδες τους δεν απολάμβαναν την ίδια εμπειρία.

 Περισσότερες από 250 περιπτώσεις απελαθέντων, που τους χορηγήθηκαν, παρά τη θέλησή τους, κοκτέιλ με το αντιψυχωσικό αλοπεριδόλη μετά το 2003, αναφέρει η Ουάσιγκτον Ποστ. Ο επίσημος ισχυρισμός είναι η πρόληψη βίας και ο κατευνασμός επεισοδίων διέγερσης.

«Χημικός» περιορισμός κρατούμενων αλλά και χρήση ψυχοτρόπων ουσιών για πειραματικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς χωρίς τη συναίνεσή τους βρίσκεται έξω από το πνεύμα της Συνθήκης της Νυρεμβέργης.  Οι  κυβερνητικοί υπάλληλοι των ΗΠΑ και άλλων δυτικών χωρών ουδέποτε παραδέχονται πρακτικές χειραγώγησης  πέραν του γράμματος του νόμου.

Είναι γεγονός ότι τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια δεν υπήρχε εξειδικευμένο νομικό πλαίσιο σχετικά με τη διενέργεια πειραμάτων σε ανθρώπους. Έτσι στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου πάμπολλα πειράματα τροποποίησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς  διεξήχθησαν στο στρατό, σε  κλινικές, οίκους ανοχής  και φυλακές  με τη επίβλεψη ανθρώπων των μυστικών υπηρεσιών. Στο παιχνίδι  συμμετείχαν, υπηρεσίες υγείας, φαρμακευτικές εταιρίες, πανεπιστήμια και χρηματοοικονομικοί οργανισμοί. Η  βαθμιαία  μετατροπή της Αμερικανικής διοίκησης σε εταιρική οργάνωση (corporate structure ) δεν υπήρξε άμοιρη συνεπειών και στον τομέα ελέγχου ανθρώπινου υλικού και πληροφοριών. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση Μπους επεδίωξε ένα επιτρεπτικό πλαίσιο παρακράτησης τρομοκρατών επ' αόριστον, καθώς και διεύρυνση των επιτρεπτών μεθόδων ανάκρισης. Η ψήφιση της Πατριωτικής Πράξης (Patriot Act) το 2001 ήλθε να επιβεβαιώσει και επίσημα τις συστάσεις των μονίμως ανησυχούντων.

«Ποτέ στο παρελθόν οι ΗΠΑ δεν είχαν ισχυριστεί πως η συνθήκη της Γενεύης δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις... αντίθετα μετά το Β Παγκόσμιο πόλεμο προσπάθησαν να οδηγήσουν την παγκόσμια κοινότητα στην κατάργηση κάθε είδους βασανισμού κρατουμένων»,  μας επισημαίνει ο δικηγόρος και καθηγητής νομικής Άζμι Μπάχερ και προσθέτει  «αυτό που συμβαίνει στο Γκουαντανάμο  είναι ένα τεράστιο ανθρώπινο πείραμα... σκοπός του δεν είναι η απόδοση Δικαιοσύνης αλλά η εφαρμογή, η μελέτη και η καταγραφή κάθε δυνατής ανακριτικής μεθόδου».  Ο πελάτης του, Μουράτ Κουρνάζ ενώ ταξίδευε στο Πακιστάν το 2001 συνελήφθη για αδιευκρίνιστους λόγους και εστάλη στο Γκουαντανάμο.  Παρέμεινε έγκλειστος εκεί  έως  το 2006  και υπεβλήθη σε  διάφορα βασανιστήρια όπως εικονικό πνιγμό, ηλεκτροσόκ, αισθητηριακή απομόνωση,  και χορήγηση άγνωστων ναρκωτικών ουσιών.

Ιστορίες σαν αυτές φαντάζουν  λεπτομέρειες στη μακρά παράδοση βασανιστηρίων  και ερευνών  της ανθρώπινης συμπεριφοράς. 

Ήδη στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου πολέμου οι μυστικές υπηρεσίες των Μεγάλων δυνάμεων είχαν  πληροφορίες πως οι Ναζί  εκτός από τα «συνήθη» βασανιστήρια εφάρμοζαν μεθόδους ψυχοδιανοητικού ελέγχου στη διάρκεια των ανακρίσεων.  Στα στρατόπεδα συγκέντρωσης όπως έγινε γνωστό οι SS χρησιμοποιούσαν τους κρατούμενους σαν πειραματόζωα. Ψυχολογικές κακοποιήσεις, αισθητηριακή διέγερση ή απομόνωση καθώς και η χρήση μεσκαλίνης και βαρβιτουρικών πραγματοποιούνταν  κατά κόρον.  Με την επιχείρηση Paperclip οι Αμερικανοί χορήγησαν αμνηστία σε Γερμανούς επιστήμονες που η συνεργασία τους κρίθηκε  αναγκαία.

Η Δίκη της Νυρεμβέργης. Κάποιοι από τους Ναζί καταδικάσθηκαν και ορισμένοι "αξιοποιήθηκαν" από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ «Στον πόλεμο η λογική ισοδυναμεί με προδοσία» σημείωνε στο ημερολόγιό του ο Stanley Lovell,  επικεφαλής του τομέα έρευνας και ανάπτυξης της OSS,  που έμελλε να μετονομαστεί το 1947 σε CIA. 

Σε αποχαρακτηρισμένο έγγραφο του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας (NSC-68) της εποχής προσδιορίζεται η στρατηγική με σκοπό την «τεχνική υπεροχή και την εκμετάλλευση του επιστημονικού δυναμικού» σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Έκτοτε η ακαδημαϊκή έρευνα σχετικά με τον έλεγχο της ανθρώπινης συμπεριφοράς απορροφά κονδύλια δισεκατομμυρίων δολαρίων. 

Μόνο στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν ακουσίως σε πειράματα εξερεύνησης του τρόπου λειτουργίας του εγκεφάλου.

Κρατούμενοι εν ώρα προσευχής στο Γκουαντάναμο