Φως στο θάνατο του Πάμπλο Νερούδα

Την αιτία θανάτου του χιλιανού ποιητή Πάμπλο Νερούδα αναζητά η ιατροδικαστική έρευνα. Επισήμως ο θάνατός του αποδόθηκε στον καρκίνο του προστάτη από τον οποίο έπασχε ωστόσο η εκταφή της σορού του και οι εξετάσεις που θα ακολουθήσουν, αναμένεται να δώσουν ακριβή απάντηση στο ερώτημα εάν υπήρξε θύμα δολοφονίας από το καθεστώς Πινοτσέτ.

Φωτο: Ειδικοί επιθεωρούν τον τάφο του Νερούδα λίγο πριν ξεκινήσουν οι διαδικασίες εκταφής (Φωτό:Reuters)

Ο Πάμπλο Νερούδα πέθανε τον Σεπτέμβριο του 1973, μερικές ημέρες μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοτσέτ που ανέτρεψε το στενό φίλο του, σοσιαλιστή πρόεδρο Σαλβδόρ Αλιέντε. Φίλοι και συνεργάτες του παγκοσμίως αναγνωρισμένου ποιητή είχαν υποστηρίξει εξαρχής ότι δολοφονήθηκε για να μην αυτοεξοριστεί και γίνει επικριτής της δικτατορίας της Χιλής. Καθώς στη συνέχεια προέκυψαν νέες μαρτυρίες και ιατρικές εκθέσεις, η δικαιοσύνη της Χιλής διέταξε την εκταφή των οστών του Νερούδα.

Μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Χιλής, που είχε οριστεί προσωπικός βοηθός του συγγραφέα, υποστήριξε ότι ο Πάμπλο Νερούδα πέθανε μερικές ώρες αφού του έγινε μια μυστηριώδης ένεση στην κλινική Σάντα Μαρία στο Σαντιάγο, όπου νοσηλευόταν. Ο τιμηθείς με Νομπέλ Λογοτεχνίας, αισθανόταν ότι η ζωή του αντιμετώπιζε άμεση απειλή μετά το πραξικόπημα και ήθελε να φύγει από τη χώρα. Μάλιστα ο τότε πρεσβευτής του Μεξικού στο Σαντιάγο, ο Γκονσάλο Μαρτίνες, του είχε υποσχεθεί να του βρει μια θέση σε ένα αεροπλάνο που επρόκειτο να αναχωρήσει για το Μεξικό την 24η Σεπτεμβρίου και ασφαλή διέλευση.

Το πρωινό της 23ης Σεπτεμβρίου, το βράδυ της οποίας κατέληξε, ο Νερούδα κάλεσε τη σύζυγό του και τον οδηγό του να μεταβούν άμεσα στο νοσοκομείο  λέγοντας ότι καθώς κοιμόταν, ένας γιατρός του έκανε ένεση στο στομάχι.

Το πιστοποιητικό θανάτου του ποιητή αναφέρει ότι πέθανε εξαιτίας «καρκινικής καχεξίας», μια κατάσταση ακραίου πρωτεϊνο-θερμιδικού υποσιτισμού και μεγάλης αδυναμίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στις εφημερίδες της εποχής, το νοσοκομείο είχε εκδώσει μια ανακοίνωση στην οποία ανέφερε πως ο ποιητής πέθανε από έμφραγμα. Ωστόσο δεν υπάρχει κανένα ίχνος αυτής της ανακοίνωσης στο νοσοκομείο.

Την Κυριακή άρχισε η διαδικασία εκταφής της σορού του που βρίσκεται στον κήπου του σπιτιού του στην Ίσλα Νέγρα, στις ακτές της κεντρικής Χιλής στον Ειρηνικό. Μετά τις πρώτες εργασίες, ομάδα Χιλιανών και ξένων ιατροδικαστικών θα προχωρήσει στη λήψη δειγμάτων από το λείψανο του ποιητή. Οι επιστήμονες ευελπιστούν ότι με τη βοήθεια της τεχνολογίας θα μπορέσουν να εντοπιστούν τυχόν ίχνη βλαβερών ουσιών.

Τον περασμένο Μάιο, η δικαιοσύνη της Χιλής προχώρησε στην εκταφή της σορού του Σ.Αλιέντε για να καθοριστεί εάν είχε πράγματι αυτοκτονήσει ή εάν είχε εκτελεστεί από τους στρατιωτικούς την ημέρα του πραξικοπήματος και οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είχε αυτοκτονήσει.

Μια άλλη έρευνα πρόκειται να εξετάσει τα αίτια του θανάτου ενός άλλου αντιφρονούντα, του πρώην προέδρου (1964-70) Εδουάρδο Φράι Μοντάλβα, ο οποίος πέθανε το 1982 έπειτα από μια επέμβαση ρουτίνας στην ίδια κλινική όπου πέθανε ο Πάμπλο Νερούδα, όπου τον είχε αναλάβει ο ίδιος γιατρός.

Ελευθεροτυπία

Αποστολή: Δημήτρης Κεφαλίδης, Γερμανία