Πλιάτσικο με τις αξονικές τομογραφίες

ΤΟ ΔΙΑΡΚΕΣ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Στοιχεία-σοκ βρίσκονται στα χέρια του υπουργού Υγείας για την αλόγιστη παραπομπή νοσηλευομένων σε αξονικές τομογραφίες. Με τεράστια ποσά επιβαρύνονται οι προϋπολογισμοί των νοσοκομείων και των ασφαλιστικών ταμείων από δαπανηρές εξετάσεις, που διενεργούνται χωρίς προφανή λόγο.

Εκτός λογικής λειτουργεί το σύστημα των εξετάσεων στα δημόσια νοσοκομεία. Οι μισοί σχεδόν ασθενείς υποβάλλονται σε αξονική τομογραφία και εκτίθενται σε επικίνδυνη ακτινοβολία, την οποία θα μπορούσαν να είχαν αποφύγει. Η ιατρική εντολή «κάνε μία αξονική», που δίνεται χωρίς περίσκεψη, απορρυθμίζει κυριολεκτικά ανθρώπους και σύστημα:

Τεράστιες ποσότητες αναλώσιμων. Εργατοώρες. Ταλαιπωρία και προϋποθέσεις...πλάγιων διαδρομών, μεταξύ γιατρών και διαγνωστικών. Το σύστημα πέφτει κυριολεκτικά στο κεφάλι της χώρας, με το φαύλο επιχείρημα «σώζουμε την υγεία των Ελλήνων»...

Τα στοιχεία των αξονικών τομογραφιών που έγιναν το 2012 σε 47 δημόσια νοσοκομεία είναι αποκαλυπτικά.

Νοσηλευτικά ιδρύματα με μικρή σχετικά δυναμικότητα υποβάλλουν πάνω από το 40% των ασθενών τους σε αξονική, όταν νοσοκομεία αιχμής εμφανίζουν ποσοστά από 20% έως 30%.

Η σχετική έκθεση βρίσκεται στο γραφείο του υπουργού Υγείας, μαζί με εισηγήσεις να...σφίξει το ζωνάρι και να σταματήσουν οι υπερβολές. Τεχνοκράτες επισημαίνουν ότι το ποσοστό αξονικών τομογραφιών ανά ασθενή δεν ξεπερνά το 15% σε ευρωπαϊκά νοσοκομεία μικρής και μέσης δυναμικότητας: «Αν δουν αυτά τα στοιχεία οι ξένοι, θα μας κυνηγήσουν», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Ενδεικτικό είναι το εξής: Στα 47 νοσοκομεία που αξιολογήθηκαν, πραγματοποιήθηκαν πέρυσι συνολικά 322.805 αξονικές τομογραφίες. Ο αριθμός αυτός ξεπερνά τον πληθυσμό της Πάτρας και της Λάρισας! Το θέμα ξεπερνά κατά πολύ το στατιστικό ενδιαφέρον, δεδομένου ότι οι ασθενείς που υποβάλλονται σε αξονική τομογραφία, δέχονται ακτινοβολία.

Την πρώτη θέση στη λίστα των εξετάσεων κατέχει το «Ασκληπιείο» της Βούλας, όπου το 43% των ασθενών υποβλήθηκαν σε αξονική τομογραφία. Πολύ υψηλά βρίσκονται τα νοσοκομεία Βόλου, Λάρισας και Φιλιατών (42%) και τα νοσοκομεία Τρικάλων (41%), Χαλκιδικής (40%), Αγρινίου (39%) και Ρεθύμνου (38%).

Στον αντίποδα, πολύ πιο χαμηλά ποσοστά παρουσιάζουν νοσοκομεία πρώτης γραμμής, όπως το «Θεαγένειο» Θεσσαλονίκης (19%), το Πανεπιστημιακό Ηρακλείου (26%) και το «Αττικόν» (28%). Κοντά στο 30% βρίσκονται και άλλα μεγάλα νοσοκομεία, όπως το «Ιπποκράτειο» Θεσσαλονίκης (30%), το Πανεπιστημιακό της Λάρισας (31%) και το «Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης (31%), ενώ το νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» έχει ποσοστό 34%.

Εκτός από την έκθεση στην ακτινοβολία, οι αξονικές επιβαρύνουν δραματικά και το κόστος λειτουργίας του ΕΣΥ. Το κόστος αυξάνεται ακόμη περισσότερο επειδή οι εξετάσεις γίνονται σε μικρά νοσοκομεία. Αλλο είναι το κόστος στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» και άλλο σε ένα μικρό νοσοκομείο της περιφέρειας, όπου γίνονται πολύ λιγότερες τομογραφίες.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν με τον πλέον δραματικό τρόπο τις επισημάνσεις που έκαναν πρόσφατα οι ειδικοί του ΟΟΣΑ. Τα στατιστικά του Οργανισμού καταδεικνύουν ότι σχεδόν ένας στους τρεις Ελληνες υποβάλλεται κάθε χρόνο σε αξονική τομογραφία!

Συγκεκριμένα, στη χώρα μας πραγματοποιούνται ετησίως 320 αξονικές τομογραφίες ανά 1.000 κατοίκους, αριθμός υπερδιπλάσιος από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (123,8). Χαρακτηριστικό είναι ότι η αναλογία στην Αυστρία είναι μόλις 145 προς 1.000, στη Δανία 105, στη Γαλλία 145, στη Γερμανία 117, στην Ολλανδία μόλις 66 και στην Ισπανία 82,8 ανά 1.000 κατοίκους.

Η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο λόγω της απουσίας πλαισίου για τη λειτουργία αξονικών και μαγνητικών τομογράφων στη χώρα μας. Ο τομέας αυτός γνώρισε μία «έκρηξη» την τελευταία δεκαετία. Το 2005, αναλογούσαν 25 αξονικοί ανά εκατομμύριο πληθυσμού και το 2010 η αναλογία διαμορφώθηκε στο 34,3 ανά εκατομμύριο (22,6 ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ).

Χρήσιμες αλλά και επικίνδυνες

«Δίκοπο μαχαίρι» είναι οι αξονικές τομογραφίες. Από τη μία, συμβάλλουν καθοριστικά στη διάγνωση και καλύτερη αντιμετώπιση σοβαρών προβλημάτων υγείας. Από την άλλη, «ενοχοποιούνται» για πρόκληση καρκίνου, σε περιπτώσεις υπερβολικής χρήσης.

Αυτό προκύπτει από σειρά μελετών, οι οποίες έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια και έχουν δημοσιευτεί σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Αμερικανική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο «New England Journal of Medicine», έδειξε ότι οι αξονικές ενδέχεται να «ευθύνονται» για το 2% των περιστατικών καρκίνου στις ΗΠΑ.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι γιατροί υποτιμούν τον κίνδυνο της ακτινοβολίας και ζητούν πολλές εξετάσεις για τους ασθενείς τους. Στην ίδια έρευνα εκφράζεται η εκτίμηση ότι το ένα τρίτο των αξονικών δεν είναι αναγκαίες. Σημειωτέον ότι στις ΗΠΑ αναλογούν 265 αξονικές ανά 1.000 κατοίκους, αριθμός που στην Ελλάδα ξεπερνά τις 320...

Παλαιότερα στοιχεία έδειχναν ότι μία αξονική τομογραφία αποδίδει 50 έως 100 φορές περισσότερη ακτινοβολία σε σχέση με τις συμβατικές ακτινογραφίες, ανάλογα με το σημείο που εξετάζεται, τη μάρκα και την ηλικία του μηχανήματος. Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν τα παιδιά, καθώς οι ιστοί τους είναι δέκα φορές πιο ευαίσθητοι στην ακτινοβολία.

Ανάλογες εκτιμήσεις υπήρξαν σε δύο ακόμη αμερικανικές έρευνες, με τους ειδικούς να προτείνουν να καθιερωθούν «πρωτόκολλα ακτινοβολίας». Πρόσφατη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Radiology», καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο κίνδυνος υπάρχει εφόσον ο άνθρωπος υποβληθεί σε δεκάδες αξονικές κατά τη διάρκεια της ζωής του.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ

ΕΘΝΟΣ