Ένα κεράκι στη μνήμη του Θρασύβουλου Τσακαλώτου - Του Σάκη Μουμτζή*

Εδώ και πολλά χρόνια, κάθε 3 Δεκεμβρίου ανάβω ένα κεράκι στη μνήμη του Θρασύβουλου Τσακαλώτου. Ήταν ο άνθρωπος που έσωσε το αστικό δημοκρατικό πολίτευμα και απέτρεψε τη συμπόρευση της πατρίδας με τις νεοσύστατες όμορες λαϊκές δημοκρατίες.

Ως γνωστόν στις 3 Δεκεμβρίου 1944, τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο κατάληψης της Αθήνας από τον ΕΛΑΣ, μετά από απόφαση που πήρε το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ που συνεδρίασε στις 27 Νοεμβρίου. Αφορμή, η κατάθεση των όπλων των ανταρτικών σωμάτων, ώστε να δρομολογηθούν το δημοψήφισμα και οι εκλογές, ενώ σταδιακά το ελληνικό κράτος θα αποκαθιστούσε την κυριαρχία του σε όλη την επικράτεια.

Κατά την αντίληψη της ηγεσίας του ΚΚΕ, η παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ θα σήμανε και την απώλεια της κυριαρχίας του, καθώς αυτή επιβλήθηκε από την άνοιξη του 1943 σε όλη την ύπαιθρο χώρα με τα όπλα του ΕΛΑΣ και της Πολιτοφυλακής. Όλοι οι αντίπαλοι στο στρατιωτικό επίπεδο είχαν εξοντωθεί, ενώ η δύναμη των 5.000 Βρετανών που ήταν διασκορπισμένη σε όλη την Ελλάδα ήταν επιχειρησιακά ένα αντιμετωπίσιμο μέγεθος.

Όταν ξέσπασαν οι συγκρούσεις στην πόλη της Αθήνας, τη μοναδική περιοχή που δεν ελεγχόταν από το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, καθώς όλη η υπόλοιπη χώρα ΕΑΜοκρατείτο, οι δυνάμεις που ήταν πιστές στην κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου ήταν η χωροφυλακή και η Ορεινή Ταξιαρχία υπό τη διοίκηση του Θρασύβουλου Τσακαλώτου. Αυτά τα δύο σώματα, μαζί με τους ναύτες στον Πειραιά, σήκωσαν όλο το αμυντικό βάρος το κρίσιμο πρώτο δεκαήμερο των μαχών.

Τότε, υπό το βάρος των επιθέσεων του ΕΛΑΣ, που ενισχυόταν και από μονάδες της υπαίθρου, ο επικεφαλής των βρετανικών δυνάμεων Σκόμπι το δραματικό βράδυ της 12ης Δεκεμβρίου 1944 αποφάσισε τη σύμπτυξη όλων των κυβερνητικών δυνάμεων στον Πειραιά, όπου και θα περίμεναν την άφιξη των βρετανικών ενισχύσεων. Ο Θρ. Τσακαλώτος, που παρίστατο στη σύσκεψη, δήλωσε την άρνηση του να παραδώσει το κέντρο της Αθήνας στους κομμουνιστές, επισείοντας τον φόβο των εκτελέσεων που θα επακολουθούσαν μετά την αποχώρηση των ελληνοβρετανικών δυνάμεων. Η σθεναρή αυτή στάση του Έλληνα διοικητή της Ορεινής Ταξιαρχίας μετέπεισε τον Βρετανό στρατηγό και την άλλη μέρα η διαταγή του ανακλήθηκε.

Ήταν η δεύτερη φορά που χάρη στην επιμονή του Θρ. Τσακαλώτου η Ορεινή Ταξιαρχία δεν εγκατέλειψε την πόλη της Αθήνας. Η πρώτη ήταν όταν δεν υπάκουσε στη διαταγή του φιλοεαμικού υφυπουργού Άμυνας, Σαρηγιάννη, να μετεγκατασταθεί η ταξιαρχία στην Πάρνηθα, τέλη Νοεμβρίου 1944. Τότε, όπως διηγείται ο ίδιος, του δήλωσε: «Η ταξιαρχία δεν αφήνει στο έλεος των κομμουνιστών τας Αθήνας». Έγκαιρα και ορθά η ηγεσία του ΚΚΕ είχε διαγνώσει τον κίνδυνο που αποτελούσε για τα σχέδια της η παρουσία της εμπειροπόλεμης και με αντικομμουνιστικό φρόνημα Ορεινής Ταξιαρχίας και προσπάθησε με κάθε τρόπο να την μεταθέσει εκτός του λεκανοπεδίου. Η παρουσία του Θρ. Τσακαλώτου απέτρεψε αυτές τις προσπάθειες.

Ευτυχώς, δεν γνωρίζουμε τι συνέπειες θα προέκυπταν, αν το βράδυ της 12ης Δεκεμβρίου 1944 ο Τσακαλώτος δεν ύψωνε το ανάστημα του. Εγώ, πάντως, ως φιλελεύθερος αστός που γεννήθηκα το 1953 δεν θα ήθελα να έχω ζήσει για 36 χρόνια, ως το 1989, υπό σοβιετικό καθεστώς. Γι' αυτό κάθε χρόνο τέτοια μέρα ανάβω ένα κεράκι στη μνήμη του Στρατηγού Θρασύβουλου Τσακαλώτου.

*Ο Σάκης Μουμτζής γεννήθηκε το 1953 στη Θεσσαλονίκη. Αποφοίτησε από το Πειραματικό Σχολείο το 1971 και πήρε το πτυχίο της Νομικής το 1976. Δραστηριοποιήθηκε πολιτικά στο χώρο του Ρήγα Φεραίου, στη Σπουδάζουσα και στη συνέχεια στις γραμμές της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ εσωτερικού μετέχοντας στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού "Αγώνας".

Liberal.gr