«Στο μυαλό είναι ο στόχος, το νου σου ε;»

Κι ενώ ο πόλεμος στην πολύπαθη Ουκρανία καλά κρατεί – τέσσερα χρόνια κι οκτώ μήνες αίματος και δυστυχίας πέρασαν κιόλας! – ένα σημαντικό γεγονός με ιδιαίτερη σημειολογία πέρασε μάλλον στα ψιλά των ειδήσεων, ίσως γιατί φαίνεται πως το συνηθίσαμε το πρόσωπο του τέρατος τόσο, ώστε τίποτα δεν μας εντυπωσιάζει πια.

Φωτό: Pixabay.com

Πράγματι, το περασμένο καλοκαίρι η Ρωσία στοχευμένα και συστηματικά βομβάρδισε ανηλεώς εκδοτικούς οίκους, τυπογραφεία και κέντρα διανομής βιβλίων. Το μέγεθος της καταστροφής είναι ασύλληπτο. Αρκετοί εκδοτικοί οίκοι καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ η χαριστική βολή δόθηκε με τον βομβαρδισμό με drones του κέντρου logistics του εκδοτικού οίκου RNK-Ranok στο Χάρκοβο, κατά τον οποίο καταστράφηκαν περίπου οκτώ εκατομμύρια βιβλία, συμπεριλαμβανομένων 600.000 σχολικών εγχειριδίων.

Αν μάλιστα λάβει κανείς υπόψη του τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες (υπο)λειτουργούν τα σχολεία μετά την έναρξη του πολέμου, αφού πολύ συχνά τα μαθήματα γίνονται μέσα στα καταφύγια, καταλαβαίνει πως η έλλειψη βιβλίων δεν είναι παρά το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της Παιδείας και της πνευματικής ανάπτυξης της νέας γενιάς. 

Μολονότι δε, οι εκπαιδευτικοί αναγκαστικά στρέφονται στην ψηφιακή διδασκαλία, είναι τόσο συχνές οι διακοπές ηλεκτροδότησης λόγω των συνεχών βομβαρδισμών στις ενεργειακές υποδομές, που στις περισσότερες περιοχές αυτό καθίσταται ανέφικτο.

Τόσο το Ουκρανικό Ινστιτούτο Βιβλίου όσο και διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι μόνο τον περασμένο Αύγουστο καταστράφηκαν πάνω από δεκατρία εκατομμύρια βιβλία.

Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι ο μεθοδευμένος βομβαρδισμός τέτοιου είδους υποδομών είχε ξεκινήσει ήδη από την Άνοιξη του 2024, θέτοντας σε εφαρμογή το σχέδιο του Κρεμλίνου να εξαλείψει την εθνική συνείδηση των Ουκρανών, καταφέρνοντας ένα γερό πλήγμα στην κουλτούρα τους. Τι μέλλον έχει άραγε ένας λαός χωρίς κλασσικούς και σύγχρονους λογοτέχνες, χωρίς ιστορικά, φιλοσοφικά κι επιστημονικά συγγράμματα και σχολικά βιβλία; Απολύτως κανένα! Κι αν αυτό δεν είναι η χειρότερη μορφή πνευματικής καταστολής και λογοκρισίας τότε τι είναι;

Αυτό ακριβώς το είχαν καταλάβει καλά και οι ναζί πριν μερικές δεκαετίες, όταν το 1933, στο πλαίσιο ποινικοποίησης της σκέψης και χειραγώγησης του νου, εξαπέλυσαν εκστρατεία καύσης παντός είδους βιβλίων που θεωρούσαν ότι αντίκεινταν στην ολοκληρωτική τους ιδεολογία και περιλαμβάνονταν στις διαβόητες «μαύρες λίστες». Σε είκοσι γερμανικές πόλεις στήθηκε πυρά σε κεντρικά σημεία και παραδόθηκαν στις φλόγες ογδόντα με ενενήντα χιλιάδες βιβλία.

Για τους ίδιους λόγους, τρία χρόνια αργότερα, το καθεστώς Μεταξά οργάνωσε δημόσιο κάψιμο βιβλίων σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα να καταστραφούν δεκάδες χιλιάδες βιβλία. Ακόμα και η Αντιγόνη του Σοφοκλή ρίχτηκε στην πυρά!

Με τα drones, πάντως, πρέπει να παραδεχτούμε ότι τα πράγματα είναι πολύ πιο εύκολα, άμεσα και αποτελεσματικά. Καθαρές δουλειές! Και η Ρωσία του Πούτιν γνωρίζει καλά ότι δεν αρκεί μόνο η προσάρτηση των εδαφών για να κατακτήσεις μια χώρα∙ πρέπει να εξαλείψεις και την εθνική της ταυτότητα.

Μετά απ’ όλα αυτά, με θλίψη συνειδητοποιώ ολοένα και περισσότερο πως οι στίχοι της Κατερίνας Γώγου αποδεικνύονται πιο εύστοχοι και πιο επίκαιροι από ποτέ: «Ξέρω πως ποτέ δε σημαδεύουνε στα πόδια. Στο μυαλό είναι ο στόχος, το νου σου ε;». Πόσο δίκιο έχει!