Η Παιδεία καθρέφτης του δημόσιου τομέα - του Τάκη Μίχα

Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι η παιδεία στην Ελλάδα βρίσκεται σε τεράστια κρίση και παρουσιάζει ιδιαίτερα χαμηλές επιδόσεις. Αυτό έδειξε η πρόσφατη έκθεση της PISA για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση όπου για μια ακόμη φορά η Ελλάδα βρίσκεται κάτω του μέσου όρου 60 χωρών όσον αφορά τις επιδόσεις των δεκαπεντάχρονων μαθητών στους τομείς κατανόηση κειμένου, μαθηματικά και φυσικές επιστήμες

Ανάλογη είναι και η εικόνα με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Εδώ οι ειδικοί λαμβάνουν υπ’ όψη δυο δείκτες υπολογισμού της ποιότητας από τις οποίες ο πρώτος δίνει έμφαση στην έρευνα και ο δεύτερος στην διδασκαλία.

Ο πρώτος δείκτης είναι η ετήσια παγκόσμια κατάταξη του πανεπιστημίου Shanghai Jiao Tong (SJT) βάσει της οποίας τα πανεπιστήμια κατατάσσονται με βάση την ποιότητα της έρευνας την οποία παράγουν. Εδώ βλέπουμε μόλις δυο ελληνικά πανεπιστήμια μεταξύ των 500 πρώτων του κόσμου –και κανένα από αυτά τα δυο δεν περιλαμβάνεται στην λίστα των 100 κορυφαίων ιδρυμάτων ενώ άλλες χώρες με συγκρίσιμο ΑΕΠ η πληθυσμό με την Ελλάδα (Φινλανδία, Σουηδία, Δανία, Ολλανδία) έχουν ένα ή περισσότερα πανεπιστήμια στην λίστα των 100 κορυφαίων.

Ο δεύτερος δείκτης μέτρησης αφορά τα ποσοστά αποφοίτησης τα οποία υπολογίζονται με βάση τον αριθμό των ατόμων ηλικίας 18 ετών που εισάγονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σε ένα δεδομένο έτος και εν τέλει αποφοιτούν σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των 18χρονων στο συγκεκριμένο έτος. Και εδώ τα ποσοστά αποφοίτησης στην Ελλάδα σε σύγκριση με τον μέσο όρο αποφοίτησης του ΟΟΣΑ (2007) είναι αποκαρδιωτικά: Ενώ ο μέσος όρος αποφοίτησης στις χώρες του ΟΟΣΑ είναι 48% στην Ελλάδα είναι μόλις 29.8%!

Όμως ίσως το χειρότερο από όλα δεν είναι τόσο η άθλια κατάσταση της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσο η απροθυμία να αναγνωρίσουν αυτό το γεγονός οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι των εκπαιδευτικών. Αυτή η έλλειψη αναγνώρισης του προβλήματος είναι ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο στην επίλυσή του. Όμως δυστυχώς οι συνδικαλιστές αντί να πρωτοστατούν στις προσπάθειες μεταρρύθμισης (όπως έκαναν οι συνάδελφοι τους τον 18ο και 19ο αιώνα) συνεχώς εφεύρουν νέα επιχειρήματα προκειμένου να δικαιολογήσουν την διαιώνιση του σαθρού στάτους κβο.

Ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται κατά κόρον για να δικαιολογήσουν την κατάσταση, είναι το υποτιθέμενο χαμηλό επίπεδο των χρημάτων που δαπανά το κράτος για την παιδεία. Ας δούμε πόσο ισχύει αυτό το επιχείρημα.
Οι δαπάνες του κράτους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα ήσαν 1,5% ενώ ο μέσος όρος των χωρών της Ε.Ε. ήταν 1,3%(2005). Με άλλα λόγια οι δαπάνες στην Ελλάδα είναι οριακά μεγαλύτερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αλλά τα αποτελέσματα (κορυφαία πανεπιστήμια και ποσοστά αποφοίτησης) βρίσκονται σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο.

Όσον τώρα αφορά τις δαπάνες στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση αυτές στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν το 2,7% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος ορος στην ΕΕ είναι 3,6%.Ομως προτού βιασθεί κανείς να αποδώσει τα άθλια αποτελέσματα στην PISA στις χαμηλότερες δαπάνες θα πρέπει να λάβει υπ όψη του ότι η Ελλάδα απασχολεί τον μεγαλύτερο αριθμό εκπαιδευτικών ανά μαθητή σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ! Έτσι η αναλογία εκπαιδευτικών ως προς τους μαθητές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι 10,6 στην Ελλάδα ενώ ο μέσος ορος της ΕΕ είναι 14,5. Τα ποσοστά αυτά είναι στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση 8,2 στην Ελλάδα σε σύγκριση με 11,9 της ΕΕ.

Εδω θα πρέπει να τονισθεί ότι οι χαμηλότερες δαπάνες στην Ελλάδα στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση παρά τον υψηλό αριθμό των εκπαιδευτικών δεν οφείλονται στο γεγονός ότι οι μισθοί των εκπαιδευτικών είναι πολύ χαμηλοί αλλά στο γεγονός ότι η Ελλάδα δαπανά ελάχιστα στις υποδομές της παιδείας (κτίρια και εξοπλισμό) και στην προσχολική εκπαίδευση.

Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν περίτρανα ότι το πρόβλημα της παιδείας στην Ελλάδα αφορά κατά μείζονα λόγο την παραγωγικότητα των εκπαιδευτικών –όπως ακριβώς και το πρόβλημα στον υπόλοιπο δημόσιο τομέα αφορά την παραγωγικότητα των εργαζομένων σε αυτόν. Και αυτή είναι μια αλήθεια την οποία κανένας τραμπουκισμός και βιαιοπραγία δεν μπορεί να αποκρύψει.

*Άντλησα πολλά από τα στοιχεία που αναφέρω εδώ από άρθρο των καθηγητών Δ.Βαγιανου, Ν.Βέττα και Κ.Μεγηρ

protagon.gr