Τριμερής Τραμπ – Σι – Πούτιν: Τρεις ηγέτες, τρεις ατζέντες στο παζάρι της Σενζέν

Φωτό: Σενζέν
Πηγή: Βικιπαίδεια
Σήμερα, η ατζέντα της συνάντησης παραμένει προς το παρόν θολή, ενώ και οι τρεις πλευρές εμπλέκονται, άμεσα ή έμμεσα, σε συγκρούσεις από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, οι εμπορικές διενέξεις, η απουσία ενός πλαισίου για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, αλλά και ο άτυπος αγώνας για την κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη ενισχύουν, κατά πολλούς αναλυτές, μια εικόνα έντασης. Με φόντο αυτή τη γεωπολιτική πραγματικότητα, το Πεκίνο ανακοίνωσε ότι οι τρεις ηγέτες θα προχωρήσουν σε «εμπεριστατωμένες ανταλλαγές απόψεων για τη διαφύλαξη της παγκόσμιας ειρήνης και την προώθηση της στρατηγικής σταθερότητας στις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων».
Πέρα από τον συμβολισμό της τριμερούς, πάντως, αναλυτές εκτιμούν ότι οι πιθανότητες επίτευξης κάποιας μεγάλης συμφωνίας είναι ελάχιστες. Ενδεικτικά, υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε τη συνάντηση ως «σημείο εκκίνησης» για μελλοντικές, παραγωγικές συζητήσεις.
Τραμπ: Πυρηνικά, Ιράν και Ουκρανία
Για την Ουάσιγκτον, ένα από τα κεντρικά θέματα που θέλει να τεθούν είναι τα πυρηνικά. Η Ολίβια Ουέιλς, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι «ο πρόεδρος έχει καταστήσει σαφές πως θα συζητήσει τη μείωση των πυρηνικών όπλων, τη διάδοση των οποίων θεωρεί εξαιρετικά επικίνδυνη».
Η συνθήκη New START για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας έληξε τον Φεβρουάριο, αφήνοντας τα δύο κράτη με τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια του κόσμου χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς. Ο ΟΗΕ προέτρεψε τότε τις δύο πλευρές να συμφωνήσουν χωρίς καθυστέρηση σε ένα νέο πλαίσιο.
Ο Τραμπ, ωστόσο, δήλωσε ότι θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη συμφωνία με μια νέα, η οποία θα περιλαμβάνει και το πυρηνικό οπλοστάσιο της Κίνας. Η θέση του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών είναι κατηγορηματική: «Δεν είναι ούτε δίκαιο, ούτε λογικό, ούτε ρεαλιστικό να ζητηθεί από την Κίνα να συμμετάσχει στις λεγόμενες τριμερείς διαπραγματεύσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό σε αυτό το στάδιο».
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να θίξει και το θέμα του πολέμου με το Ιράν. Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα έχουν παράσχει στην Τεχεράνη ποικίλες μορφές υποστήριξης, γεγονός που τη βοήθησε να αντισταθεί στις στρατιωτικές και οικονομικές πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών τους τελευταίους μήνες.
Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την Κίνα, αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχει μια σχετική σύγκλιση συμφερόντων με τις ΗΠΑ όσον αφορά τη Μέση Ανατολή. Σε πρώτη φάση, και οι δύο επιθυμούν το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των τιμών της ενέργειας, και, σε δεύτερη, την αποτροπή της απόκτησης
«Η Κίνα θα ήταν ανοιχτή σε αυτές τις συζητήσεις, καθώς επιθυμεί επίσης να αναλάβει τον ρόλο του εγγυητή της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Με άλλα λόγια, το Πεκίνο θα ήθελε τα κράτη που αναζητούν ασφάλεια να στρέψουν το βλέμμα τους προς την Ανατολή», τονίζει στο Atlantic Council ο Αντριου Πικ, πρώην ανώτερος διευθυντής για τις ευρωπαϊκές και ρωσικές υποθέσεις στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ.
Οσον αφορά την Ουκρανία, οι πληροφορίες για την ατζέντα είναι τις τελευταίες ημέρες αντικρουόμενες. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, ο Τραμπ «δεν σκοπεύει» να συζητήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς η συγκεκριμένη σύγκρουση αποτελεί ένα ξεχωριστό «πλαίσιο», στο οποίο η Κίνα δεν συμμετέχει. Ωστόσο, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι θα συζητήσει για τον πόλεμο ενώ το Κρεμλίνο ανακοίνωσε το απόγευμα της Τετάρτης ότι θα πραγματοποιηθεί διμερής συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής. Επομένως, παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις, το ουκρανικό ζήτημα με βάση τα τελευταία δεδομένα αναμένεται να βρεθεί τελικά στο τραπέζι.
Σι: Η Κίνα ως εγγυητής σταθερότητας
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Τραμπ είχε βρεθεί στον διάδρομο προσγείωσης της αεροπορικής βάσης Joint Base Andrews για να υποδεχθεί προσωπικά τον Σι κατά την άφιξή του στην Ουάσιγκτον. Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να το κάνει αυτό παρέκκλινε από το πρωτόκολλο, όμως το Πεκίνο εξέλαβε τότε την κίνηση ως ένδειξη σεβασμού προς μια ισότιμη δύναμη.
Η τριμερής προσφέρει στο Πεκίνο την ευκαιρία να παραγάγει νέες εικόνες αντίστοιχου συμβολισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι, σε ανταπόδοση, ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχθηκε με θερμότητα σήμερα τον Ντόναλντ Τραμπ στον διάδρομο προσγείωσης στη Σενζέν.
Το γεγονός επίσης ότι η σύνοδος πραγματοποιείται σε κινεζικό έδαφος, αποτελεί για το Πεκίνο και προσωπικά για τον Σι ένα δείγμα ότι η Κίνα βρίσκεται πλέον όχι μόνο ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις αλλά είναι και σε θέση να προωθεί τη διεθνή συνεργασία. Σε editorial του, το κρατικό Global Times παρουσιάζει την Κίνα να «υψώνει το λάβαρο της προώθησης της συνεργασίας στην περιοχή της Ασίας – Ειρηνικού» και να συμβάλλει «στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και τη διεθνή συνεργασία» εν μέσω μιας «κρίσιμης ιστορικής συγκυρίας».
Ωστόσο, η εικόνα της Κίνας ως ρυθμιστή της παγκόσμιας ειρήνης εμπεριέχει και κινδύνους. Σύμφωνα με ανάλυση της Μέλανι Χαρτ, διευθύντριας στο Global China Hub, «το Πεκίνο ανησυχεί πάρα πολύ για το τι ενδέχεται να πουν ο Τραμπ και ο Πούτιν όταν θα στέκονται εκατέρωθεν του Σι».
«Οι Κινέζοι διπλωμάτες προσπαθούν να καθορίσουν κάθε λεπτομέρεια της συνάντησης, προκειμένου να αποφύγουν εκπλήξεις και να διασφαλίσουν ότι δεν θα συμβεί τίποτα που θα φέρει τον Σι σε δύσκολη θέση. Αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί με τον Τραμπ και τον Πούτιν, καθώς και οι δύο θα προσέλθουν με τις δικές τους ατζέντες και κανένας από τους δύο δεν συνηθίζει να ακολουθεί ένα σενάριο. Η Κίνα επιδιώκει το θέαμα, όχι την ουσία», σχολιάζει η Χαρτ.
Πούτιν: Η αναβίωση της «Γιάλτας» και η Ουκρανία
Αρκετές ώρες πριν από την άφιξη του Τραμπ, ο Πούτιν προσγειώθηκε στη Σενζέν και είχε συνομιλίες διάρκειας περίπου δύο ωρών με τον Σι. Στο επίκεντρο, όπως έγινε γνωστό, βρέθηκαν οικονομικά και αμυντικά ζητήματα. Ο Κινέζος πρόεδρος δήλωσε στη συνέχεια ότι οι δύο χώρες θα «προχωρήσουν σταθερά και με θάρρος» και ότι η σχέση τους είναι «σταθερή σαν βουνό και ατάραχη από τις καταιγίδες».
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Πούτιν έχει κάθε λόγο να χαμογελά για τη συμμετοχή του στην τριμερή, καθώς η παρουσία του αναδεικνύει με εμφατικό τρόπο ότι η Μόσχα κάθε άλλο παρά σε απομόνωση βρίσκεται λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τη ρητορική του Κρεμλίνου, μάλιστα, στη Σενζέν συναντώνται «οι τρεις ηγέτες των σημαντικότερων χωρών» του κόσμου.
Στο πλαίσιο αυτό, για τους Ρώσους εθνικιστές, η προοπτική μιας ανανεωμένης εκδοχής της «Γιάλτας» έχει προκαλέσει ενθουσιασμό, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια συμφωνία που θα θέσει τέλος στη σύγκρουση στην Ουκρανία.
«Στόχος του Πούτιν με την τριμερή είναι να δημιουργήσει ένα κλίμα παρόμοιο με εκείνο της Γιάλτας, όπου οι μεγάλες δυνάμεις καθορίζουν τη μοίρα των μικρότερων κρατών. Στην περίπτωση αυτή, το εν λόγω κράτος είναι η Ουκρανία, και ο Πούτιν θα ήθελε την υποστήριξη του Σι, ώστε να ενθαρρύνει τον Τραμπ να συνεχίσει να ασκεί πίεση στο Κίεβο», σημειώνει στο Atlantic Council ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Κίεβο Τζον Χερμπστ.